Ж.ЕРМЕК: Иргэд ханиад гэсэн онош өөртөө тогтоочихоод сүрьеэгээр өвчилснөө мэддэггүй

 Жил бүрийн 3 дугаар сарын 24-ний өдрийг дэлхийн Сүрьеэтэй тэмцэх өдөр болгон тэмдэглэдэг. Цар тахлын үед сүрьеэ өвчний нөхцөл байдал дүүргийн эмнэлгүүдэд ямар байгаа талаар Сүхбаатар дүүргийн Эрүүл Мэндийн Төвийн сүрьеэгийн эмч Ж.Ермектэй ярилцлаа.
 
 
 

Манай улс халдварт өвчин, тэр дундаа сүрьеэ өвчнийг бууруулахад олон жил ажиллаж байна. Өнөөдрийн байдлаар Сүхбаатар дүүрэгт сүрьеэ өвчний гаралт хэр зэрэг байна вэ?
Монгол Улсад сүрьеэгийн тандалтын тогтолцоо 1962 оноос өнөөг хүртэл явагдаж байгаа. Энэ өвчнөөр жилд 4000 гаруй тохиолдол шинээр бүртгэгдэж байна. Нийт халдварт өвчний 10 гаруй хувийг сүрьеэ өвчин дангаар эзэлдэг гэсэн үг. Тиймээс манай улс олон улсын донор байгууллагуудтай хамтран өвчлөлийг бууруулах, эрт илрүүлэх, урьдчилан сэргийлэх зэрэг ажлуудыг тогтмол хийдэг. Үүний үр дүнд жил ирэх тусам өвчлөлийн тоо буурч, илрүүлэлтийн тоо нэмэгдсэн судалгаа гарсан. Гэсэн хэдий ч бид тайвшралгүй сүрьеэ өвчнийг бууруулах бүх талын оролцоогоо нэмэгдүүлэх нь чухал. Сүхбаатар дүүргийн ЭМТ-д жилд дунджаар давтан болон шинээр 180-200 тохиолдол бүртгэгдэж, амбулаториор эмчлэн хяналтад авдаг. Харин сүүлийн жилүүдэд манай дүүрэгт эмэнд тэсвэртэй сүрьеэ өвчний тохиолдол буурч байгаа.
Ер нь юунаас шалтгаалж сүрьеэ өвчин тусдаг вэ?
Сүрьеэ нь агаар дуслын замаар халддаг нийгмийн халдварт өвчин. Ханиад, томуутай адил амьсгалын замаар халдварлагддаг учир энэ өвчнөөр хэн ч өвчилж болно. Өөрөөр хэлбэл сүрьеэгийн савханцар хэмээх нянгаар үүсгэгддэг, хүнээс хүнд амьсгалын замаар халдварладаг тул аль ч насны, ямар ч мэргэжлийн хүн өвдөж болно. Сүрьеэ нь ядуурал, ажилгүйдэл болон ажлын хэт өндөр ачаалал зэрэг сөрөг үр дагавараас хамааран өвчлөл нэмэгддэг. Мөн дам тамхидалтад өртөх, Д амин дэмийн дутагдалтай байх, улирлын өөрчлөлт, сүрьеэгийн ойрын хавьталтай байх, хавсарсан өвчтэй нас нэмэх тусам сүрьеэгийн халдвар авах эрсдэл нэмэгддэг нь судалгаагаар тогтоогдсон.
Түүнчлэн уушгины халдвартай сүрьеэгээр өвдсөн хүн 15-20 хүнд агаар дуслаар халдвар тараадаг гэж үздэг. Тиймээс иргэд амны хаалт сайн зүүх, ханиаж найтаахдаа амаа дарах, салфетка хэрэглэх хэрэгтэй. Гэхдээ сүрьеэ бол эдгэрдэг өвчин. Тиймээс тууштай эмчилгээгээ хийлгэсэн олон хүн эрүүл саруул болж, ажил төрлөө хийгээд явж байна.
-Иргэд ханиад хүрсэн гэж яваад сүрьеэ өвчин туссанаа мэдэхгүй хүндрүүлэх тохиолдол байдаг гэж байсан?
Өвчний эхлэл ихэнх тохиолдолд аажим явагдах бөгөөд хэдэн долоо хоног үргэлжилж болно. Тухайлбал хоёр долоо хоногоос дээш хугацаагаар ханиалгах, ядрах, жин буурах, хөлрөх, цустай цэр гарах, халуурах, хоолонд дургүй болох, цээжээр өвдөх, амьсгаадах шинж тэмдэг илэрнэ.  Дээрх шинж тэмдгүүд илэрч, зовиурлаж байвал та яаралтай харьяа аймаг, дүүргийн сүрьеэгийн эмчид хандаж онош тодруулах, онош нь батлагдсан тохиолдолд яаралтай сүрьеэгийн эмчилгээнд орох  хэрэгтэй.  Иргэдийн дийлэнх нь ханиад хүрсэн байна гэсэн онош өөртөө тавиад сүрьеэгээ хүндрүүлээд ирэх тохиолдол их гардаг. Хүндэрсэн тохиолдолд хийгдэх эмчилгээнээс эхлээд, эдгэх нь удаан үргэлжилдэг гэдгийг ойлгох нь чухал.  Уушгины сүрьеэтэй хүний хувьд мэдэхгүй удаан явснаас болоод өвчин хүндэрч,  уушгинд хөндий үүсч, заавал хагалгаанд орох шаардлагатай болдог тохиолдол ч бий.
-Сүрьеэгийн халдвар авсан, өвчилсөн гэсэн хоёр өөр ойлголтууд яригдаж байна. Халдвар авсан хүмүүс цаашдаа өвчлөх магадлал өндөр гэсэн үг үү? Ер нь энэ хоёр ойлголтыг уншигчдад тайлбарлаж өгөхгүй юу?
Сүрьеэгийн хувьд халдвар авах, өвчлөх гэдэг хоёр өөр ойлголт. Дээр хэлсэнчлэн сүрьеэ бол амьсгалын замын халдварт өвчин. Тиймээс хэн ч өвдөж болно. Халдвар авсан хүний биеийн дархлаа сулрахаар биед орсон халдвар нь идэвхжээд өвчилдөг.
Халдвар авсан гэдэг нь сүрьеэгийн микробактерийн эсрэг хүний дархлааны систем идэвхжиж, сүрьеэгийн микробактерийг унтаа байдалд оруулдаг. Өөрөөр хэлбэл сүрьеэгийн халдвар авсан нь сүрьеэгээр өвчилсөн гэсэн үг биш. Энэ тохиолдолд  байнгын дасгал хөдөлгөөн хийж, дархлаагаа сайн дэмжих хэрэгтэй. Мөн халдвар авсан хүн бусдад халдвар тараахгүй. Харин сүрьеэгээр өвчилсөн гэдэг нь ерөнхийдөө дархлаа нь суларсантай холбоотойгоор дээрх шинж тэмдгүүд илэрч, оношилгоогоор батлагдсан тохиолдлыг хэлнэ. Энэ үед эмчилгээг эрт эхлүүлэх нь чухал.
Ер нь харьцангуй эрүүл хүн бол сүрьеэгээр өвчлөхгүй гэсэн үг. Амьдралын зөв хэв маягтай, зөв хооллолт, спортоор хичээллэдэг, архи согтууруулах ундаа зохицуулж хэрэглэдэг, тамхи татдаггүй, архаг суурь өвчнөө маш сайн хянадаг хүмүүс сүрьеэгээр өвчлөх нь бага. Манай улсын хүн амын гуравны нэг нь сүрьеэгийн халдвар авсан гэж үздэг. Гэвч бүгд өвчлөхгүй байгаа нь амьдралын хэв маягтай шууд холбоотой.
-Урьдчилан сэргийлэх зорилгоор иргэд сүрьеэгийн шинжилгээг өгч болох уу?
Болно. Манай улсын хувьд эрт илрүүлэг, урьдчилан сэргийлэх чиглэлээр олон жил ажилласны үр дүнд тогтсон зохион байгуулалттай болсон. Иргэн сүрьеэгийн шинжилгээ өгөхөөр бол дүүргийнхээ болон харьяа аймгийнхаа эмнэлэгт очоод үнэгүй шинжилгээ өгч, эмчийн үзлэгт орно. Шинжилгээний хувьд цээжний рентген болон цэрний шинжилгээ /түрхэц, Xpert MTB/RIF/ зэргийг хийдэг.
Сүрьеэгээр халдварлагдсан эсэхийг тодруулах, ялангуяа хүүхдийн сүрьеэг илрүүлэхэд туберкулины сорилыг өргөнөөр хэрэглэдэг. Сүүлийн жилүүдэд халдварын болон вакцины дараах урвалыг ялгахын тулд туберкулины сорилыг орлох IGRA сорил хэрэглэх болсон. Үүнийг цусны шинжилгээгээр хийдэг. Тухайлбал, туберкулины сорил тавиулж, 72 цагийн дараа хэмжилт хийж хариу гардаг байсан бол IGRA сорилын хариу нь 24 цагийн дотор гардаг болсон.  
Сүрьеэ эдгэрдэг өвчин боловч эмчилгээний үр дүн янз бүр байдаг. Үүний шалтгаан юу вэ?
Эмчилгээний үр дүн олон зүйлээс хамаарна. Эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээ болон өвчтөний  дэглэм маш чухал. Аль болох эрт оношлогдож, эрт эмчилгээнд орж, эмч, сувилагчийн шууд хяналтад эмээ таслахгүй ууснаар бүрэн төгс эмчилгээ болж, эдгэрдэг. Харамсалтай нь эрт оношлогдож чадаагүйгээс болж өвчнөөр хүндрэх, ойр дотны хүмүүс болон бусдад халдвар тараах эрсдэлтэй.
Сүрьеэгийн гол эмчилгээ нь сүрьеэгийн эсрэг эмийг хэрэглэх. Энэ эм нь өвчтөнд үнэ төлбөргүй олгогддог бөгөөд оношилгоо, эмчилгээ нь ч үнэ төлбөргүй. Нөгөө талаараа сүрьеэгээр өвчилж буй хүмүүсийн ихэнх нь санхүүгийн чадамж муутай, эмчилгээ хийлгэхгүй бол нас баралтаар төгсөх, үхэн үхтлээ халдвар тараах архаг явцтай өвчин учраас эмчилгээг үнэ төлбөргүй хийдэг байгаа. Эмчилгээнд эрт орж, эмчилгээний зарчим баримталснаар өвчтөн 15-20 хоногт халдвар ялгаруулахгүй болно. Өөрөөр хэлбэл ингэснээр гэр бүлийнхэндээ болон ойр орчимдоо халдвар тараахгүй гэсэн үг. Тиймээс эмээ таслахгүй хугацаандаа уух нь чухал. Сүүлийн илүүдэд Глобаль сангийн дэмжлэгтэй ДОХ,Сүрьеэгийн төслөөс хэвтэрт байгаа, эмнэлэгт очиж эмээ уух боломжгүй иргэдэд явуулын баг гарган эмийг нь уулгах, эмчилгээг нь хийх ажлууд тогтмол хийгдэж байна.
Манай улсад ид хөдөлмөр эрхлэх насны хүмүүс эмэнд тэсвэртэй сүрьеэгээр өвдөх тохиолдлууд нэмэгдсэн гэсэн. Эмчинй заавраар эмээ уухгүй бол яваандаа эмэндээ дасалтай болдог гэсэн үг үү?
Сүрьеэ нь мэдрэг болон эмэнд дасалтай гэсэн хоёр төрөл байдаг. Эмэнд дасалтай сүрьеэ нь гол үйлчилгээ үзүүлдэг үндсэн эмэнд тэсвэртэй, нянгаар үүсгэгдсэн хэлбэр юм. Өвчтөн эмчилгээний горимыг дагаж мөрдөөгүйгээс, эмийг зохих тунгаар бүрэн хугацаагаар уугаагүй үед нян устахгүй үлдэж, нэг болон хэд хэдэн эмийн дасалтай болдог. Харин эмэнд дасалтай өвчтөн ярих, найтаах, ханиалгах үед эмийн дасалтай нян агаарт цацагдаж, өмнө нь сүрьеэгээр өвдөх болон сүрьеэ эмчилгээ хийлгэж байгаагүй эрүүл хүн эмэнд дасалтай сүрьеэгээр анхдагчаар өвддөг. Тиймээс олон эмэнд тэсвэртэй сүрьеэгийн эмчилгээ хийлгэдэг. Эмэнд тэсвэртэй сүрьеэ нь хоруу чанар ихтэй, илүү хүндэрсэн хэлбэр рүүгээ орж байгаа юм.
Манай улсын хувьд эмэнд тэсвэртэй сүрьеэгийн тохиолдол жилд 200 гаруй бүртгэгдэж, 80 орчим хувь нь эмчилгээнд хамрагддаг судалгаа байна. Бусад орны хувьд дархлаа султай, өндөр настай хүмүүс сүрьеэгээр илүү өвчилдөг бол манай орны хувьд ид хөдөлмөрийн насны буюу нийгмийн идэвхтэй харилцаанд байдаг залуучуудын дунд тархалт хамгийн их байгаа нь ажиглагддаг. Нөгөө талаас энэ нь манай хүн амын дунд сүрьеэгийн тархалт өндөр, үүгээр өвчлөх биологи, нийгэм, эдийн засгийн эрсдэлт хүчин зүйл их байгааг харуулж байгаа юм. Тиймээс тогтмол оношилгоонд хамрагдах, эмчилгээ хийлгэж байгаа бол эмчийн заавраар огт таслахгүй хийлгэх нь маш чухал. Ингэснээр та өөрийгөө болон ойр дотны хүмүүсээ уг өвчнөөс хамгаалах юм. Сүрьеэ нь нийгмийн халдварт өвчин гэдгийг сайн ойлгох хэрэгтэй.
-Иргэд энэ өвчнөөс урьдчилан сэргийлэхийн тулд ямар арга хэмжээ авах ёстой вэ?
Хамгийн гол нь биеийн дархлааг сайн байлгах, тэжээллэг хоол хүнс хэрэглэх, ажил амралтаа зохицуулж ядрахгүй байх, Өрөө тасалгаандаа байнга агааржуулалт хийх, эмчийн заавраар Д аминдэм хэрэглэх, архи тамхи зэрэг хорт зуршлаас татгалзах хэрэгтэй. Мөн олон нийтийн газар ханиаж, найтаах нь ариун цэврийн хувьд ч , эрүүл ахуйн хувьд ч анхаарах зүйл учир амаа таглаж, халдвар тараахаас сэргийлэх дадалтай болох хэрэгтэй.

198 сэтгэгдэл

Nyjwiv

tadalafil 2.5 mg online - discount cialis generic cialis otc

Matthewkiz

thesis writer [url="https://essaytag.com/?"]do my paper for me[/url]

Inatskets

https://buyneurontine.com/ - does gabapentin cause weight gain

Dgkfmf

discount cialis 10mg - cialis delivery buy cialis without prescription

buy generic cialis in canada

This piece of writing is actually a fastidious one it assists new the web people, who are wishing for blogging. http://ciaalis2u.com/

GustavoDaync

order essay online [url="https://essayghostwriter.com/?"]help with homework[/url]

Neurontine

Comparatif Cialis Viagra Levitra

Tvqbkp

where can you get women’s viagra - viagra pills 200mg can you purchase viagra over the counter in canada

how long is ivermectin effective

Yes! Finally something about ivermectinum. http://harmonyhomesltd.com/Ivermectinum-side-effects.html

Blasuasia

http://prednisonebuyon.com/ - buy prednisone without perscrition from india

Tblecs

xenical 84 capsules - orlistat costco orlistat medication dosage

Ikhzwm

cenforce 150 paypal - cenforcep vidalista 40mg side effects

Tjmdkc

cost of plaquenil - buypredni.com prednisone 80 mg tablet

Prednisone

Cialis Medicamento Efectos Secundarios

Alndcz

ivermectin 2 - stromvd stromectol 12mg online

Biodiataw

http://buylasixshop.com/ - which parts of the nephron are the sites of action for furosemide? select all that apply.

Reepkeymn
inodorn

http://buyplaquenilcv.com/ - Plaquenil

Twimqn

canadian online pharmacy tadalafil - tadalafil 5 mg tadalafil 40 mg

Lasix

Zithromax Purpose

jimdofreePsync

We spent a lot of time at her home. Maybe so her mother could keep an eye on us. Mrs. Spencer made sure to be around, offering drinks, snacks, chit chat. I noticed that she was fairly young herself. Granted at my age, anyone over 25 was old, but she was probably mid-30s, divorced. If she was a indiction of how Carley would develop, maybe I should wait. Mrs. Spencer had fuller breasts and a nice butt. She appeared to be in great shape for her "advanced" age. I knew she was keeping an eye on me as much as I was on her and her younger daughter. Her eldest, Sharon was away at college at the time. With Mrs. Spencer around we mostly limited ourselves to holding hands and sneaking in a few light kisses. One day Mrs. Spencer caught us by surprise walking in as I'd slid my hand up from Carley's stomach to rub her right breast through her shirt. She didn't really need a bra yet, so I could feel her nipple, hard, through her shirt. Just this much contact had me hard also. https://sites.google.com/view/XqJgk1uW2jmYpLfF https://sites.google.com/view/KxkrEzLpSuXJ3xaY

Quogpq

herbal sildenafil - silepilled.com sildenafil cost

Plaquenil

cialis soft tab

Priligy

Zithromax Typhoid Fever

Ayjswy

ivermectin 2mg - ivermectine stromectol for lice

cleamma

http://buyzithromaxinf.com/ - Zithromax

Authold

https://buypriligyhop.com/ - priligy online

Henrysmoni

gay dating men best gay dating site for ltr [url="http://gay-singles-dating.com/?"]dating gay chinese guys[/url]

zithromax pregnant

Scatola Viagra

nevada governor hoarding hydroxychloroquine

Excellent post. I was checking continuously this blog and I am inspired! Very helpful information particularly the remaining phase : ) I take care of such info a lot. I was seeking this certain information for a very long time. Thanks and good luck. https://hhydroxychloroquine.com/

Xeipof

prednisone 20 mg tablets coupon - 20mg prednisone where to buy prednisone in canada

Henrysmoni

gay couples dating resources adam4adam radar gay dating gps [url="http://gaydatinglosangeles.com/?"]gay master slave dating sites[/url]

inhaler spacer walmart

I am genuinely thankful to the holder of this web page who has shared this wonderful paragraph at at this place. http://herreramedical.org/albuterol

Officky

https://buytadalafshop.com/ - Cialis

Effiftnug

http://buysildenshop.com/ - viagra and vision loss

how long does 5mg tadalafil last

Remarkable issues here. I'm very satisfied to peer your post. Thank you a lot and I'm looking forward to contact you. Will you please drop me a mail? https://tadalafili.com/

MichaeladmiB

gay dating minnesota free mature gay dating [url="gayedating.com?"]gay dating a insecure man[/url]

cheap cialis generic online

Weight Dosage For Amoxicillin

Stromectol

Efectos De Cialis En La Mujer

PatrickIceft

gay dating denver colorado is keanu reeves dating gay [url="http://gaychatgay.com?"]jack%u2021d - gay chat & dating[/url]

overnight generic viagra

Prices Of Viagra

Strjju

isotretinoin for acne - accutans.com accutane order online

PatrickIceft

gay and lesbian dating site native american gay dating [url="http://freegaychatnew.com?"]gay dating younger older[/url]

SogSoutty

http://buypropeciaon.com/ - generic propecia no perscription

Shppdg

ivermectin order - ivermectin cost canada

over counter viagra medicine

It's in fact very complex in this active life to listen news on Television, thus I simply use web for that purpose, and obtain the hottest information. http://www.deinformedvoters.org/viagra-generic

Pzkzlm

cialis canada no prescription - cipla tadalafil

ledeeft

https://buystromectolon.com/ - Stromectol

tamoxifen warnings

Good day! This is my 1st comment here so I just wanted to give a quick shout out and say I truly enjoy reading your posts. Can you recommend any other blogs/websites/forums that cover the same subjects? Thank you! https://buszcentrum.com/nolvadex.htm

Propecia

orgasmus eine stunde technik cialis

Fiwple

purchasing viagra in usa - viagra for sale from canada

Jlcdxx

neurontin cost australia - cheap neurontin levothyroxine 0.05mg tablet

Owjiiw

albuterol sulfate inhaler - ventolin for sale ventolin price in india

how much dapoxetine for 200 pound person

Article writing is also a excitement, if you be acquainted with afterward you can write or else it is difficult to write. https://buszcentrum.com/priligy.htm

viagra male enhancement

I need to to thank you for this fantastic read!! I absolutely loved every little bit of it. I have got you bookmarked to check out new stuff you post http://herreramedical.org/viagra

hydroxychloroquine coronavirus success

Definitely believe that that you stated. Your favorite justification seemed to be at the web the easiest factor to be aware of. I say to you, I definitely get annoyed even as folks think about issues that they plainly don't recognise about. You managed to hit the nail upon the highest and defined out the whole thing with no need side-effects , other folks could take a signal. Will probably be again to get more. Thanks http://hydroxychloroquined.online/

hydroxychloroquine for heartworm treatment

Amazing! This blog looks exactly like my old one! It's on a entirely different topic but it has pretty much the same page layout and design. Outstanding choice of colors! http://www.deinformedvoters.org/hydroxychloroquine

is augmentin stronger than amoxicillin

I read this paragraph fully about the difference of newest and previous technologies, it's amazing article. http://antiibioticsland.com/Amoxil.htm

KevinTar

gay mexican dating best free gay dating [url="http://freegaychatnew.com?"]snapchat gay dating site ads[/url]

KevinTar

mateen on gay dating site gay dating portland [url="http://gaychatgay.com?"]gay dating sites in india[/url]

KevinTar

gay dating a bear gay dating craigslist [url="http://gaychatrooms.org?"]grinder online gay dating[/url]

onwjddbci

Ж.ЕРМЕК: Иргэд ханиад гэсэн онош өөртөө тогтоочихоод сүрьеэгээр өвчилснөө мэддэггүй aonwjddbci [url=http://www.g1m69lfz8t1240jta06blu3k86u535brs.org/]uonwjddbci[/url] onwjddbci http://www.g1m69lfz8t1240jta06blu3k86u535brs.org/

KevinTar

best gay dating sites 2021 gay glasgow dating [url="http://gaychatgay.com?"]gay lesbian dating[/url]

Williamabilt

online dating sites [url="http://onlinedatingtwo.com/?"]topface dating site[/url]

junimeridio

ready over the counter hydroxychloroquine influence [url=https://hydroxychloroquined.online/ ]does hydroxychloroquine work[/url] corpus spongiosum hydroxychloroquine and covid 19

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд tseneg.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашигийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

*